Brussels Airbnb-reglement laat belangen hotelsector primeren

De stad Brussel heeft deze week een batterij regels opgelegd aan wie logies verhuurt via Airbnb. 

Huurders mogen niet delen

In de praktijk zullen Belgen die een pand huren dat pand niet langer op Airbnb kunnen zetten. Een Brugse vrederechter oordeelde dat verhuur via Airbnb gelijk is aan onderverhuur. De woninghuurwet verbiedt onderverhuur, tenzij er expliciete toestemming is van de verhuurder. De meeste huurcontracten verbieden onderverhuur. Bovendien zal onderverhuring worden verboden door het nieuwe logiesdecreet dat later dit jaar in werking treedt. Dat decreet regelt hoe onderkomens aan toeristen mogen worden verhuurd.

Opmerkelijk aan de uitspraak is voorts dat ze ook geldt wanneer de originele huurder in het pand blijft tijdens de verhuurperiode. "Tijdens het verblijf sliep mijn cliënt op de zetel in de woonkamer en kon de gast in de slaapkamer slapen", verklaarde de advocaat van de huurder.

Deze rechtszaak is een precedent. Ze zal ongetwijfeld worden gebruikt in soortgelijke zaken in de toekomst. De beslissing van de Brugse rechter heeft zo gevolgen voor alle mensen die hun huurwoning verhuren via Airbnb.

Zoals steeds met nieuwe regelgeving voor de deeleconomie is de vraag: waar trek je de grens? Nieuwe technologie laat mensen toe zich makkelijker te organiseren tot bvb. een B&B, een taxi of een restaurant en elkaar makkelijker te vinden. De grijze zones in onze economie worden zo steeds groter. Daar waar de gevolgen van regulering in de formele economie beperkt blijven, is de kans op schadelijke neveneffecten veel groter bij het reguleren van de grijze zones van de informele economie.

Zo is het maar de vraag of couchsurfing nog kan als daar een vergoeding tegenover staat. Wat met vergoedingen in natura of tegen kostprijs? Bij wie ligt de bewijslast om te tonen dat er géén vergoeding aan te pas kwam? Zullen vrienden nog mogen blijven overnachten? Wat als die vrienden in ruil bijvoorbeeld een etentje aanbieden? En wat met Facebook-"vrienden"? Of tellen Facebookvrienden niet als echte vrienden? (Is een relatie waarbij de partners elkaar via Tinder leerden kennen dan ook geen echte relatie?) Of zul je minimaal 6 maanden bevriend moeten zijn voor het mag?

De nieuwe technologische mogelijkheden maken onderscheiden die vroeger duidelijk te maken waren, steeds vager. Cases zoals Airbnb en Uber zijn daarom wellicht nog maar het begin. De eerste barstjes in de dam, zeg maar. Strenge regels gebaseerd op vage onderscheiden kunnen makkelijk worden omzeild, en zullen dat ook vaker worden omdat hun arbitraire karakter hun legitimiteit ondermijnt. Het afdwingen ervan zal steeds meer kosten en hun effect zal steeds kleiner zijn. Dat we nieuwe situaties eerst in de bestaande kaders proberen proppen is begrijpelijk, maar zal op termijn wellicht onhoudbaar blijken.

Laat ons samen nadenken over nieuwe manieren om de deeleconomie te beheren. Manieren die niet rusten op vage en arbitraire onderscheiden. Hier alvast een aanzet daartoe: "Hoe de overheid Uber kan verslaan"

Behandeling hobbykoks in deeleconomie niet aangepast aan nieuwe realiteit

Het Nederlandse blad Trouw rapporteert een stormachtige toename van het aantal thuiskoks op basis van cijfers van AirDnD, de "AirBnB" voor thuiskoks. Hobbykoks kunnen er gasten vinden om de vrije plaatsjes aan hun keukentafel te vullen. In de twee laatste maanden van het afgelopen jaar schreven zich al 1.300 mensen in, elke dag komen daar ongeveer 7 leden bij. 

In België voerde de fiscus de afgelopen weken op hobbykoks een heuse raid uit , die op nogal wat verontwaardiging kon rekenen. 


Continuüm 

De vraag is niet of die aanbieders privé of professioneel zijn, ze zitten allen ergens op een continuüm tussen beide. En dat is nu net het probleem: vroeger was het onderscheid tussen privé-activiteit en professionele activiteit veel duidelijker te maken. Informatietechnologie zorgt ervoor dat het een continuüm wordt, waardoor de wetgeving niet meer is aangepast. Het zou immers waanzin zijn particulieren te verplichten een professionele keuken te installeren als ze een barbecue voor de buren geven, maar dat is het al veel minder wanneer een restauranthouder besluit om zijn eigen woonkamer als restaurant uit te baten om zo de overhead en regels van een echt restaurant te omzeilen. 

De aanval van de Belgische fiscus op hobbykoks zit wellicht op het privé-eind van dat continuüm. Marieke Hart van het platform Thuisafgehaald voor het delen van maaltijden bezorgde me enkele cijfers over haar platform die de zaken terugbrengen naar de juiste proportie. In 2015 deelden 230 koks maaltijden via Thuisafgehaald.be Gemiddeld ging het om 28 maaltijden per kok aan een prijs van 4,40€ per maaltijd. De gemiddelde jaaromzet per thuiskok is -ocharme- 123€. De gemiddelde marge die thuiskoks nemen bovenop de kost van de ingrediënten is 10%. Dat betekent dat de thuiskok gemiddeld 12€ "winst" maakt per jaar. " Winst" tussen aanhalingstekens, want arbeidsuren worden niet meegerekend. Die zijn vrijwillig. Het gaat tenslotte om hobbykoks.

Inderdaad zijn er enkele thuiskoks die aanzienlijk meer maaltijden delen dan anderen. In 2015 waren er 14 thuiskoks die meer dan 100 maaltijden deelden. Hun situatie is enigszins anders. Een thuiskok uit de top 3 die 826 maaltijden deelde in 2015 hanteert een gemiddelde maaltijdprijs van 4,20€. Dat komt neer op een jaaromzet van 3470€. Die maaltijdprijs ligt lager dan het gemiddelde, maar als we voor het gemak toch weer uitgaan van een marge van 10%, dan komen we uit op een "winst" van 347 euro op jaarbasis. Eén van de thuiskoks waar controle heeft plaatsgevonden, had in 2015 een totale omzet van 482 euro. Uitgaande van 10 % marge, gaat het dus om 48 euro "winst".

In een artikel over de kwestie in De Morgen liet ik dan ook optekenen: "Ik begrijp de kritiek op de deeleconomie, maar dit is juist een mooi voorbeeld waar sociaal contact door wordt gestimuleerd. Dit is heel anders dan Airbnb, waar grof geld kan worden verdiend."


Alles of niets

Volgens de wetgever is zowat alles toegelaten zolang men geen winst maakt, maar zodra er een paar euro winst is moeten koks plots over een professionele keuken beschikken. Doordat de technologie het onderscheid tussen privé en professioneel doet verdampen, is het plots een groot probleem dat de wetgeving een kwestie van alles of niets is. Alsof mensen door die paar euro's plots veel meer risico lopen op een voedselvergiftiging. Zoals Alexander De Croo al tweette zullen we op zoek moeten naar een regelgevend kader dat niet gebaseerd is op strikte onderscheid privé/professioneel maar dat toelaat om regelgeving proportioneel op te voeren naargelang initiatieven een verschillende plaats innemen op de as privé/professioneel die als gevolg van de digitale revolutie eerder een continuum is geworden.

Laten we zorgen dat fiscale, sociale en andere regels proportioneel zijn zodat men deeleconomie das niet omdoet #ds https://t.co/pIeE3NmdZy

— Alexander De Croo (@alexanderdecroo) 23 december 2015

 Vloeibaardere regels voor een steeds vloeibaarder wordende wereld.

 Samen dingen doen. Mensen willen niet liever. En dankzij technologie wordt het steeds makkelijker. Dus doen ze het ook gewoon. Het onderscheid tussen privé en professionele activiteit verdampt. Wanneer wordt een vriendendiner een commerciële activiteit? Oude regelgeving wordt niet langer als legitiem ervaren en zal daardoor steeds moeilijker af te dwingen zijn. Vloeibaardere regels zijn nodig voor een steeds vloeibaarder wordende wereld.