Het Nederlandse blad Trouw rapporteert een stormachtige toename van het aantal thuiskoks op basis van cijfers van AirDnD, de "AirBnB" voor thuiskoks. Hobbykoks kunnen er gasten vinden om de vrije plaatsjes aan hun keukentafel te vullen. In de twee laatste maanden van het afgelopen jaar schreven zich al 1.300 mensen in, elke dag komen daar ongeveer 7 leden bij.
In België voerde de fiscus de afgelopen weken op hobbykoks een heuse raid uit , die op nogal wat verontwaardiging kon rekenen.
Continuüm
De vraag is niet of die aanbieders privé of professioneel zijn, ze zitten allen ergens op een continuüm tussen beide. En dat is nu net het probleem: vroeger was het onderscheid tussen privé-activiteit en professionele activiteit veel duidelijker te maken. Informatietechnologie zorgt ervoor dat het een continuüm wordt, waardoor de wetgeving niet meer is aangepast. Het zou immers waanzin zijn particulieren te verplichten een professionele keuken te installeren als ze een barbecue voor de buren geven, maar dat is het al veel minder wanneer een restauranthouder besluit om zijn eigen woonkamer als restaurant uit te baten om zo de overhead en regels van een echt restaurant te omzeilen.
De aanval van de Belgische fiscus op hobbykoks zit wellicht op het privé-eind van dat continuüm. Marieke Hart van het platform Thuisafgehaald voor het delen van maaltijden bezorgde me enkele cijfers over haar platform die de zaken terugbrengen naar de juiste proportie. In 2015 deelden 230 koks maaltijden via Thuisafgehaald.be Gemiddeld ging het om 28 maaltijden per kok aan een prijs van 4,40€ per maaltijd. De gemiddelde jaaromzet per thuiskok is -ocharme- 123€. De gemiddelde marge die thuiskoks nemen bovenop de kost van de ingrediënten is 10%. Dat betekent dat de thuiskok gemiddeld 12€ "winst" maakt per jaar. " Winst" tussen aanhalingstekens, want arbeidsuren worden niet meegerekend. Die zijn vrijwillig. Het gaat tenslotte om hobbykoks.
Inderdaad zijn er enkele thuiskoks die aanzienlijk meer maaltijden delen dan anderen. In 2015 waren er 14 thuiskoks die meer dan 100 maaltijden deelden. Hun situatie is enigszins anders. Een thuiskok uit de top 3 die 826 maaltijden deelde in 2015 hanteert een gemiddelde maaltijdprijs van 4,20€. Dat komt neer op een jaaromzet van 3470€. Die maaltijdprijs ligt lager dan het gemiddelde, maar als we voor het gemak toch weer uitgaan van een marge van 10%, dan komen we uit op een "winst" van 347 euro op jaarbasis. Eén van de thuiskoks waar controle heeft plaatsgevonden, had in 2015 een totale omzet van 482 euro. Uitgaande van 10 % marge, gaat het dus om 48 euro "winst".
In een artikel over de kwestie in De Morgen liet ik dan ook optekenen: "Ik begrijp de kritiek op de deeleconomie, maar dit is juist een mooi voorbeeld waar sociaal contact door wordt gestimuleerd. Dit is heel anders dan Airbnb, waar grof geld kan worden verdiend."
Alles of niets
Volgens de wetgever is zowat alles toegelaten zolang men geen winst maakt, maar zodra er een paar euro winst is moeten koks plots over een professionele keuken beschikken. Doordat de technologie het onderscheid tussen privé en professioneel doet verdampen, is het plots een groot probleem dat de wetgeving een kwestie van alles of niets is. Alsof mensen door die paar euro's plots veel meer risico lopen op een voedselvergiftiging. Zoals Alexander De Croo al tweette zullen we op zoek moeten naar een regelgevend kader dat niet gebaseerd is op strikte onderscheid privé/professioneel maar dat toelaat om regelgeving proportioneel op te voeren naargelang initiatieven een verschillende plaats innemen op de as privé/professioneel die als gevolg van de digitale revolutie eerder een continuum is geworden.
Vloeibaardere regels voor een steeds vloeibaarder wordende wereld.
Samen dingen doen. Mensen willen niet liever. En dankzij technologie wordt het steeds makkelijker. Dus doen ze het ook gewoon. Het onderscheid tussen privé en professionele activiteit verdampt. Wanneer wordt een vriendendiner een commerciële activiteit? Oude regelgeving wordt niet langer als legitiem ervaren en zal daardoor steeds moeilijker af te dwingen zijn. Vloeibaardere regels zijn nodig voor een steeds vloeibaarder wordende wereld.
