Commons als "derde weg", voorbij markt en staat?

Het commonssysteem is terug. Gent vliegt zelfs expert Michel Bauwens in om een commons-strategie voor de stad uit te stip­pe­­len. Maar wat is dat eigen­lijk, ‘commons’? En hebben wij er wat bij te winnen? Ja, legt Rogier De Langhe uit. Via dat eeuwenoude model van gemeen­schap­pe­lijk goederen beheren kunnen we onze autonomie terug­winnen, weg van markt en staat.

Commons zoals bossen, irrigatiekanalen en meren waren tot voor de industriële revolutie heel gewoon, maar verdwenen grotendeels met de industrialisatie. Die trend lijkt sinds kort te keren, met het opduiken van veelal digitale commons in de wereld van software (Linux), kennis (Wikipedia) en design (Wikispeed). De vraag is nu of die revival ook kan worden doorgetrokken naar de echte wereld, om zo een transitie te maken naar een post-industriële wereld voorbij markt en staat. Peer-to-peerexpert Michel Bauwens denkt alvast van wel. Hij is vanaf deze maand te gast bij Stad Gent om uit te zoeken welke rol de stad kan spelen in die commonstransitie.

Waalse bossen als commons?

Waalse bossen hebben een waarde van 1 miljard euro maar brengen slechts 1 miljoen euro op. Daarom komt er druk op de staat om ze op de markt te gooien. De bossen dreigen te worden opgekocht voor intensieve houtwinning door investeringsfondsen. Lees hier het volledige artikel op de site van Vilt.

Waarom niet met een groep zo'n bos aankopen en experimenteren met het gezamenlijk beheer ervan? Het gezamenlijk beheer van bossen behoort samen met bvb. visvijvers en irrigatiekanalen tot de klassieke cases van commonsbeheer die besproken worden in de literatuur daarover. Check in onze 'Tools'-sectie onder andere de boeken 'Governing the Commons' van Elinor Ostrom en 'Sustaining the Commons' van Anderies en Janssen voor voorbeelden, best practices en theorie.

De kern van goed commonsbeheer zijn communicatiemogelijkheden. De nieuwe digitale mogelijkheden zijn een nieuwe kans voor de commons. Een succesvol experiment in commonsbeheer kan aan het brede publiek bewijzen dat de "tragedy of the commons" kan worden overstegen en dat de commons klaar zijn om uit te groeien tot een oplossing tussen markt en staat. Concreet kan zo worden vermeden dat de Waalse bossen worden opgekocht voor intensieve houtwinning door investeringsfondsen.

Makercultuur in het hart van de economie

In het Westen bestaat het idee dat wij een soort diensteneconomie kunnen worden die leeft van de intellectuele eigendomsrechten die we bezitten op al onze slimme innovaties, terwijl de Chinezen het domme productiewerk wel zullen doen. Maar innovatie en productie versterken elkaar, en daarom heeft innovatie de neiging te verschuiven naar waar de productie gebeurt. Zo is in Shenzhen rondom de productieplekken waar onze gadgets worden geproduceerd een enorme DIY innovatiecultuur gegroeid waarbinnen het delen van kennis, het enorme aanbod spotgoedkope onderdelen en razendsnelle feedbackloops centraal staan. Makercultuur niet in de marge maar in het hart van de economie? Misschien tonen de makers in Shenzhen ons wel de weg naar de economie van de toekomst.

De kiezer wil geen geld, maar macht

De kiezer wil geen geld, maar macht

Wat mij het meest opviel aan de overwinning van Donald Trump is de manifeste onmacht van het politieke establishment om het fenomeen te duiden. Een typische analyse luidt dat Trump werd verkozen als gevolg van de door de globalisering toegenomen ongelijkheid. Maar waarom kiezen die slachtoffers van de ongelijkheid dan iemand die de American Dream predikt en de belastingen voor de rijken wil verlagen, in plaats van een politica met concrete voorstellen om die ongelijkheid te verminderen?

[Interview] Arcade City: "Antwerpse" platform cooperative

Het Amerikaanse Arcade City werd vorig jaar in geen tijd wereldwijd bekend als een tegenbeweging tegen Uber. Zij vonden dat de controle over digitale ritdeelplatforms bij de gebruikers zelf hoort te liggen. Enkele maanden geleden werd het Arcade City project concreet toen een groep Antwerpse Ethereum-ontwikkelaars besloot om met hen samen te werken. Digitale revolutie aan de Schelde, zowaar! Tijd voor een interview op New Commons. Arcade City is georganiseerd als een digitale stad met een digitale city council. Ik sprak met digitaal stadsplanner Kristien De Wachter van het Antwerpse Arcade City development team.

Digitale revolutie aan de Schelde

Arcade City ontstond als een alternatief ritdeelplatform voor Uber en Lyft. Ze wilden de blockchain gebruiken om het platform in handen te geven van de gebruikers zelf. Na wat initiële problemen kreeg het project onlangs een serieuze boost nadat een Ethereum development team uit ons eigenste Antwerpen erin meestapte. 

Ritdelen is nog maar het begin, het platform heeft de ambitie om de basis te worden van een nieuwe, gedecentraliseerde P2P-economie. Lees hier hun whitepaper. Voor zover ik het begrijp wil Arcade City een soort platform voor commons worden (die zij "guilds" noemen) waarop eender wie een groep kan vormen met anderen om een common te creëren en te onderhouden, daarbij ondersteund door de Arcade City infrastructuur. 

Het project begint nu snel concreet te worden. Momenteel zijn ze bezig een eigen munt uit te geven op de blockchain, de ARC (de coin sale eindigt vandaag). De eerste apps komen eraan. Hun plannen en hun vooruitgang kan je volgen via hun site en hun Youtubekanaal. Dat Youtubekanaal bevat ook achtergrond en tutorials bvb. over hoe ARC aan te kopen. 

De basisfilosofie is ontleend aan het boek Swarmwise, afkomstig uit de Zweedse Piratenpartij. Pdf hier gratis te downloaden.

NIEUW: Ondertussen deed New Commons ook dit interview met Kristien De Wachter van het Antwerpse Arcade City development team

Eandis: nieuw strijdperk tussen horizontale en verticale democratie?

Na Ringland en het Essersbos lijkt het dossier Eandis een nieuwe illustratie te worden van het feit dat politiek niet langer het exclusieve terrein is van verticaal georganiseerde partijen. Min of meer spontaan vormende horizontale netwerken worden steeds slagkrachtiger. Burgers verenigen zich in energiecoöperatieves die zelf controle willen nemen van hun stroom, en die coöperatieves vormen op zich weer een groter netwerk REScoop (http://www.rescoopv.be/) dat nu mee ijvert voor de mogelijkheid van burgerparticipatie in Eandis. Dankzij hun wendbaarheid spelen ze korter op de bal. Ze hanteren andere spelregels en hebben een eigen, vaak verfrissende visie op het algemeen belang. Als tijdelijk vehikel worden ze in hun vertolking van het algemeen belang minder gehinderd door gevestigde belangen zoals afhankelijkheid van dividendenstromen of machtsverankering op bepaalde bestuursniveaus. De goodwill die hen dat oplevert verzekert hen van steun bij het brede publiek en hulp van specialisten met dossierspecifieke expertise. Het is een structuur die ongeschikt is om een heel land op lange termijn te beheren, maar op elk dossier afzonderlijk wel relevanter en legitiemer kan zijn. 

"Misschien vinden we het binnenkort wel voorbijgestreefd om eerst een partij op te richten vanuit een of andere abstracte theoretische visie op de maatschappij, en die visie dan als een one-size-fits-all oplossing toe te passen op eender welk probleem dat voorbijkomt?"

Hoe lang nog voordat er voor elk belangrijk dossier wel ergens zo’n netwerk opduikt? Heeft in zo’n omgeving de particratie nog wel een toekomst? Digitale technologie maakt het steeds makkelijker om mensen te verenigen. Misschien vinden we het binnenkort wel voorbijgestreefd om eerst een partij op te richten vanuit een of andere abstracte theoretische visie op de maatschappij, en die visie dan als een one-size-fits-all oplossing toe te passen op eender welk probleem dat voorbijkomt? Waarom niet omgekeerd: afhankelijk van het probleem een structuur bouwen, zoals Simon Tormey voorstelt in The End of Representative Politics (http://eu.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0745681964,subjectCd-PO17.html). Zo vermijden we dat we structuren toepassen op problemen waarvoor ze eigenlijk nooit waren bedoeld. Partijen zouden zelfs kunnen blijven bestaan, maar hun controlerende rol wordt vervangen door een faciliterende. Ze worden platforms die burgers faciliteren om zich te verenigen rond specifieke dossiers.

Met het dossier Eandis gaat de confrontatie tussen horizontale en verticale macht een nieuwe fase in.

In zekere zin is de Eet De Stad In Balans actie van het Gentse experimentele stadslabo Timelab een prototype van dit model (http://www.timelab.org/project/niets-verloren-atelier-de-stad-gent). Timelab bood burgers een platform om zich te verenigen rond duurzaamheid in de stad en faciliteerde zo het realiseren van een concrete beleidsdoelstelling (het toelaten van Canadese Gans in de voedselketen) zonder die concrete doelstelling op voorhand vast te leggen of te sturen. Opvallend was dat de horizontale aanpak succesvol was, daar waar een eerdere poging van een verticale speler (een grote supermarktketen) was mislukt. 

Met het dossier Eandis gaat de confrontatie tussen horizontale en verticale macht alvast een nieuwe fase in. Veel meer dan een bos of een tunnel raakt de controle over het elektriciteitsnet aan het hart van de particratische macht. Daar waar het, zeker voor oppositiepartijen, altijd makkelijk was om lippendienst te bewijzen aan de filosofische ideeën achter burgerparticipatie, zal de particratie in dit dossier kleur moeten bekennen. Het Eandis-dossier belooft daarom een eerste indicatie te worden van de manier waarop partijen in de toekomst zullen omgaan met de tendens tot horizontalisering. Wordt het een geleidelijke evolutie of graven ze zich in? Proberen ze zichzelf heruit te vinden of zitten ze daarvoor te vast aan hun gevestigde belangen? Fundamentele vragen waarop het antwoord misschien al komt op 3 oktober, de dag dat de deal met de Chinezen beklonken zou moeten worden. 

[Een versie van deze tekst verscheen ook als opiniestuk in De Morgen]

Hoe stoppen we de rat race?

In mijn opiniebijdrage in De Morgen stelde ik dat sociale vooruitgang niet langer gaat om loon maar om toegang. Toegang tot een job? Neen, toegang tot deelname aan het maatschappelijk leven. Dat een job zowat de enige manier is om te kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven is net het probleem.

sprookjesverhaal deeleconomie te eenzijdig?

Ik krijg vaak het verwijt dat ik te eenzijdig positief ben over de deeleconomie. Alsof de vraag vandaag is of deeleconomie “goed” of “slecht” is. Voor mij is de vraag of deeleconomie een beter economisch systeem zou kunnen zijn dan het bestaande. Natuurlijk gaat er vanalles mis in de deeleconomie. So what? Dat zegt toch niets over de intrinsieke belofte ervan als nieuw systeem? 

overzicht deeleconomiedebat De Morgen

Het opiniestuk “Waarom we ons te pletter werken” in De Morgen deed een discussie over deeleconomie losbarsten. Deze post brengt de bijdrages aan dit debat samen:

• Stefan Grommen, journalist bij De Morgen: "Helpt de deeleconomie ons echt uit de ratrace?"

• Bart Eeckhout, commentator bij De Morgen: "Wie de deeleconomie prijst, moet opletten niet de nachtwinkeleconomie in de plaats te krijgen"

• Pieter Baert, studiedienst Liberale Vakbond: "Wélke deeleconomie is de vraag"

• Kobe Penninckx, student rechten: "Deeleconomie en basisinkomen"

• Filip Nuytemans, general manager Uber Belgium: "Uber opent ook deuren"

• Maïka De Keyzer en Eline Van Onacker, Universiteit Utrecht / Antwerpen: Is de deeleconomie inclusiever? De geschiedenis toont van niet

• Michel Bauwens en Jean Lievens, P2P Foundation: De deeleconomie moet open zijn, transparant en in handen van de werker

• Yves Van Vaerenbergh, KU Leuven: "Waarom de Belg niet klaar is voor deeleconomie"

• Rogier De Langhe, Universiteit Gent: "Welke deeleconomie willen we?"

• Niel Staes, Zeronaut: "De deeleconomie verdient beter"

• Wouter Beke, CD&V: "De deeleconomie kan de wereld redden"

• Els Deboutte, loopbaanbegeleider: "We zien dagelijks mensen crashen op de werkvloer"

• Rogier De Langhe, Universiteit Gent: "Hoe stoppen we de rat race?"

• Jeroen Lemaire, CEO appmaker In The Pocket: "De deeleconomie verdient een kans"

Lees ook:
"Uber en Airbnb: overheden duwen deeleconomie in handen van multinationals"
"Hoe de overheid Uber kan verslaan"

Waarom we onszelf te pletter werken

Het aantal langdurig zieken steeg op 10 jaar tijd met 64 procent. Hoe komt het toch dat steeds meer mensen niet meer willen/kunnen meedoen? Als één van de voornaamste oorzaken wijst het Riziv op de sterke toename van psychologische aandoeningen. Het aantal burnouts, depressies en zelfmoorden is in ons land inderdaad schrikbarend hoog. Minder werken en hoger loon is volgens velen de sleutel naar “werkbaar werk”.

backlash tegen de deeleconomie

De backlash tegen de deeleconomie, niet in geringe mate aangevuurd door traditionele middenveldsorganisaties, is in volle gang. Getuige daarvan het thema van komend Ouishare Fest (18-21 mei in Parijs): After The Gold Rush. De hoerastemming is omgeslagen in dysforie. Wie zegt "deeleconomie" of "P2P" is niet langer een wereldverbeteraar maar moet zich omgekeerd verdedigen waarom regels worden omzeild en jobs worden uitgehold. 

Nuit Debout

#‎Nuitdebout‬ wordt aangekondigd als de "Europese Lente". Zowaar al bijna twee weken bezig, maar weggemoffeld in traditionele media. Tot enkele jaren geleden misschien een effectieve strategie om de zaak te laten doodbloeden, in digitale tijden vooral goeie reclame (of dacht je nu echt dat -35jarigen nog lineaire televisie kijken?) 

Brussels Airbnb-reglement laat belangen hotelsector primeren

De stad Brussel heeft deze week een batterij regels opgelegd aan wie logies verhuurt via Airbnb. 

Ritdeelplatform wordt parallelle spoorwegmaatschappij: BlaBlaCar

BlaBlaCar werd ontwikkeld in Frankrijk maar is ondertussen actief in 19 landen onder namen zoals mitfahrgelegenheit.de en carpooling.com. Dit filmpje is een visualisatie van de ritten uitgevoerd door BlaBlaCar over de periode van een week. De visualisatie toont in feite de ongebruikte capaciteit die toch kan worden ontgonnen dankzij een digitaal platform.

BlaBlaCar is vooral interessant voor langere ritten tussen steden. Het vervult dus dezelfde functie als de trein, zonder dat er stations, spoorwegen, seinhuizen en overwegen voor nodig zijn. Het aantal extra passagiers dat ermee wordt vervoerd is ondertussen ook van eenzelfde grootteorde.

BlaBlaCar heeft in feite een parallel spoornetwerk gebouwd, zonder één enkele investering in staal of beton. Dit illustreert hoe deeleconomie zorgt voor vooruitgang niet zozeer door steeds te groeien, maar door meer te doen met wat we al hebben.

6 tips voor een goede common

De logica van commons druist in tegen onze aangeleerde organisatorische logica, maar sluit wel aan bij regels die van alle tijden zijn.

- Een gemeenschap betekent niet iets zijn maar samen iets doen
- Laat de structuren in functie staan van de organische dynamiek van de gemeenschap, en niet omgekeerd.

Lees ze alle 6 op de zoals altijd fantastische Engelstalige blog van Las Indias

Voor wie een mondje Spaans spreekt: deze blogpost is deel van deze (momenteel nog onvertaalde) reeks

Mini-jobs voor iedereen!?

Minister voor de Digitale Agenda Alexander Decroo neemt de leiding in het debat rond het creëren van een beleidskader voor de deeleconomie.

Nieuw kader nodig om #sharingeconomy in België te laten groeien (1) https://t.co/MfO9yqvcvA

— Alexander De Croo (@alexanderdecroo) 18 februari 2016

Kleine bedragen die op onregelmatige basis worden verdiend, worden momenteel getaxeerd aan 33% als "diverse inkomensten" in de inkomensbelasting. Die drempel is volgens de minister veel te hoog en de procedure te complex. Hij denkt aan "een minimale belastingheffing tot een bepaalde inkomensdrempel." Om de procedure te vereenvoudigen wil hij de heffing afhandelen op het niveau van de platforms in plaats van de individuele gebruikers. Bijvoorbeeld in Amsterdam is het nu al zo dat het platform Airbnb automatisch toeristenbelasting afhoudt, waardoor zowel overheden als gebruikers veel moeite wordt bespaard. Dit soort deals met overheden kan voor de platforms een kwaliteitslabel zijn.

Met de nieuwe regeling wil de minister de groeiende groep mini-ondernemers in de deeleconomie een zeer lichte fiscale en sociale regeling geven. Op termijn droomt de minister ervan om alle platformen te aggregeren. Hij spreekt van een "ondernemers- of P2P-paspoort" waarop platforms maandelijks laten weten welke inkomsten een bepaalde persoon heeft verkregen.

Krijgt de inkomensstroom een regelmatig karakter, dan moet je zelfstandig in bijberoep worden. Decroo pleitte eerder al voor een vereenvoudiging van het statuut van zelfstandige in bijberoep. Zijn partij lanceerde ook het idee om bijverdiensten tot 500 euro per maand belastingvrij te maken.

Iedereen ondernemer? Peter De Keyzer ziet vier redenen waarom dit zo zou moeten zijn. Volgens anderen zet het de deur open voor mini-jobs waar niemand beter van wordt. Men kan zich de vraag stellen of de overheid dit soort economie wel moet faciliteren.

Dit is denk ik een foute vraag want ze vooronderstelt een soort almacht van overheden om wat in de maatschappij gebeurt, volledig te orkestreren. Die maatschappij heeft haar eigen dynamiek en overheden kunnen die dynamiek hoogsten beïnvloeden door de incentivestructuur waarbinnen die dynamiek zich afspeelt te wijzigen. De vraag is niet of dit soort economie mag bestaan of niet. Ze bestaat al, punt. Je kan ze negeren of proberen fnuiken, maar dit zal wellicht niet het gewenste effect hebben. Slechte of te strakke regelgeving speelt in de kaart van de grootste spelers; enkel de Ubers van deze wereld hebben het soort firepower om een procedureslag met de overheid te kunnen uitzitten. Daarom waarschuwde ik een tijd geleden dat de overheid de deeleconomie in handen van multinationals duwt. De belangrijkste vraag is daarom uiteindelijk hoe je ze gaat reguleren op een manier die de voordelen promoot en de nadelen vermijdt.

Om daartoe te komen is een nieuw beleidskader zeker nodig, omdat de bestaande hokjes helemaal niet aangepast zijn aan de nieuwe realiteit. Een eerdere reflex om vanuit een "level playing field" gedachte de bestaande regels voor onder meer horeca zonder meer toe te passen op hobbykoks, dreigde het spontane gedeelte van de deeleconomie te fnuiken. Het idee om financiële en juridische drempels te verlagen voor kleinschalige activiteiten van particulieren komt tegemoet aan deze bezorgdheid. Een nieuwe niche zoals deze heeft meer baat bij diversiteit en experiment dan bij premature regelgeving van activiteiten die we nog niet goed verstaan. Dat bleek onlangs nog toen de fiscus een mal figuur sloeg door binnen te vallen bij hobbykoks die in het beste geval enkele honderden euro's per jaar verdienden. 

Hoe verhoudt Uber zich tot de commons?

Deze ochtend vestigde Koen Frenken, één van de belangrijkste stemmen in het publieke debat over deeleconomie in Nederland, mijn aandacht op volgend bericht: 47 bedrijven actief in de deeleconomie roepen de Europese Unie op om de "collaborative economy" te steunen.

Joint lobby at EU by collaborative economy companies @share_NL @digitalarun @OnDemandEconomy @WvNoort @JulietSchor https://t.co/IY3yKNTmkw

— Koen Frenken (@KFrenken) 12 februari 2016

Wat bedrijven als Uber en Airbnb überhaupt met "delen" te maken hebben, staat fel ter discussie. Om deze bedrijven te positioneren tegenover de "commons", komt dit overzicht van de peer-to-peer (P2P) economie van Michel Bauwens ("De Wereld Redden", 2013) goed van pas:

P2P-economie staat voor alle vormen van economische activiteit waarbij gebruikers en producenten rechtstreeks met elkaar in contact staan, al of niet via een (vaak digitaal) platform dat echter de transactie niet volledig controleert maar eerder faciliteert. Binnen de P2P-economie onderscheidt Michel Bauwens twee dimensies: doelstelling en organisatievorm. Die kan ofwel winst zijn of sociaal nut, en centraal of decentraal. De "commons" bevinden zich aan de rechterkant van het kwadrant. Bedrijven die typisch tot de "deeleconomie" worden gerekend, bevinden zich aan de linkerkant. 

De vrees bestaat dat de winstgedreven linkerkant van het kwadrant de op engagement drijvende rechterkant vroeg of laat zal overschaduwen of zelfs opeten. Ook zorgt het op één hoop gooien van deeleconomie en commons ervoor dat bedrijven aan de linkerzijde kunnen gaan lopen met de goodwill die bij het brede publiek bestaat voor de initiatieven aan de rechterzijde.

Persoonlijk denk ik niet dat het zo'n vaart zal lopen. Ik zie peer-to-peer economie als een volwaardig alternatief voor een kapitalistische economie. Het is volgens mij een nieuw paradigma voor economische interactie dat mogelijk werd dankzij de digitale revolutie. Het P2P-paradigma wordt gekenmerkt door het feit dat grootschalige economische interacties mogelijk worden zonder dat die nog hoeven te worden gecontroleerd door een "Trusted Third Party" zoals (verticaal georganiseerde) banken of natiestaten. In plaats daarvan verlopen interacties horizontaal: rechtstreeks of via platforms. Als gevolg van allerlei netwerkeffecten ontstaat in horizontale structuren een totaal andere economische dynamiek, ook wel bekend als zero-marginal cost economics. 

Deze dynamiek zet bekende economische principes helemaal op z'n kop. Er wordt weleens gezegd dat we van de economie van de "schaarste" naar de economie van de "overvloed" gaan. Het is een economische logica die zeer sterk verschilt van de economie die we kennen en die vandaag nog standaard wordt onderwezen aan economiestudenten. Ze wordt onder andere gekenmerkt door de afwezigheid van de unieke, optimale evenwichten (waar klassieke economie net op is gebaseerd); de naturlijke neiging tot monopolie met gevaar van lock-in in suboptimale evenwichten in plaats van concurrentie (opnieuw een fundament van klassieke economie) en het belang van historische en sociale dimensie van economie als gevolg van de padafhankelijkheid en hoge contextgevoeligheid (terwijl klassieke economie eerder toegepaste wiskunde is dan een sociale wetenschap) Klik hier voor een pdf naar een artikel over compexity economics. Steeds meer economen bestuderen vandaag met 21e eeuwse formele tools de economie als een complex adaptief netwerk in plaats van 19e eeuwse wiskunde te gebruiken voor de beschrijving van een economie als een hydraulisch mechanisme. Aan de UGent richtten we om die reden het Complex Systems Institute op.

Omdat paradigma's stabiliteit creëren, is de transitie naar een nieuw paradigma typisch erg moeilijk. Kleinschalige burgerinitiatieven vermogen alvast weinig tegenover de powers that be van vandaag. De diepe zakken van grote spelers zoals Uber en Airbnb laten mogelijk wel toe om die overgang van kapitalistisch naar P2P te faciliteren. Dat die machtige P2P-spelers daarvoor de wapens van de Old Power gebruiken in hun voordeel, zie ik eerder als een noodzakelijk kwaad. Paradigma's versla je nu eenmaal best met hun eigen middelen. 

De spanning tussen "for profit" en "for benefit" P2P-economie is er wel degelijk, maar wat mij betreft niet de relevantste discussie om vandaag te voeren. Waar het vandaag om gaat is een zo ordelijk mogelijke transitie maken van een kapitalistische naar een P2P-economie. Zolang het kapitalistische paradigma overheerst, is die een gemeenschappelijke vijand van alle spelers in het kwadrant. Tot nader kunnen de commons dus alle hulp gebruiken die ze kunnen krijgen. 

Geen enkel paradigma is perfect en ook dit nieuwe economische paradigma zal ongetwijfeld belangrijke spanningen kennen. Maar alle energie in discussie over die toekomstige spanningen steken in plaats van in het begeleiden van een ordelijke transitie van kapitalistisch naar P2P, is als het verkopen van het vel van de beer nog voor die is geschoten. Men probeert de toekomst te reguleren nog voor ze is gemaakt. Laat ons eerst nadenken hoe de regelgeving vandaag kan worden aangepast om horizontaal georganiseerde structuren tenminste de ruimte te geven om te ontwikkelen. De kracht van de grootste van die nieuwe platformen, gekoppeld aan hun "move fast, break things" mentaliteit, heeft er tenminste voor gezorgd dat beleidsmakers het fenomeen niet langer negeren. Dat op zich is al een belangrijke doorbraak die me doet vermoeden dat -althans tot nader order- verstoringen alla Uber en Airbnb voor de commons vandaag eerder een zegen zijn dan een vloek.  

Assembly of the Commons: Peter Rosseel over digitale verandering

Vanavond 9 februari starten we met een nieuwe reeks "Assembly of the Commons"! De Assembly of the Commons in Gent is een maandelijks event voor wie actief is in de commons/p2p/deeleconomie. In een informele setting ontvangen we een spreker, waarna ruim tijd wordt gemaakt voor dialoog en netwerking. Bekijk hier onze agenda voor het voorjaar 2016. 

Onze gast vanavond is Peter Rosseel. Peter Rosseel is directeur van Management Consulting and Research (MCR), een spin-off van de KU Leuven. Hij werkt rond strategie implementatie, verandermanagement en leiderschap. Hij schreef onlangs een opiniestuk over deeleconomie in De Morgen:http://www.demorgen.be/opinie/wat-hebben-margaret-thatcher-en-de-digitale-r-evolutie-gemeen-b09433a8/

Peter zal vanavond spreken over digitale verandering. De industrialisering reduceerde de mens tot een productiefactor. De digitalisering zal volgens Peter Rosseel een menselijkere economie mogelijk maken. Hij stelt dat digitalisering niet zozeer tot economische groei leidt, maar tot menselijke groei. Zowel ons welzijn als onze welvaart zullen erop vooruitgaan. Hij stelt dat wijzelf de voornaamste voorwaarde zijn om die omwenteling te laten slagen. 

PRAKTISCH: De avond gaat door vanavond 9 februari in Timelab, Brusselsepoortstraat 97, Gent. De toegang is vrij. Achteraf voorzien we een netwerkmomentje, dus laat op de Facebookpagina even weten als je komt ("going" ipv "interested).    

[UPDATE:] bekijk hier het verslag

Huurders mogen niet delen

In de praktijk zullen Belgen die een pand huren dat pand niet langer op Airbnb kunnen zetten. Een Brugse vrederechter oordeelde dat verhuur via Airbnb gelijk is aan onderverhuur. De woninghuurwet verbiedt onderverhuur, tenzij er expliciete toestemming is van de verhuurder. De meeste huurcontracten verbieden onderverhuur. Bovendien zal onderverhuring worden verboden door het nieuwe logiesdecreet dat later dit jaar in werking treedt. Dat decreet regelt hoe onderkomens aan toeristen mogen worden verhuurd.

Opmerkelijk aan de uitspraak is voorts dat ze ook geldt wanneer de originele huurder in het pand blijft tijdens de verhuurperiode. "Tijdens het verblijf sliep mijn cliënt op de zetel in de woonkamer en kon de gast in de slaapkamer slapen", verklaarde de advocaat van de huurder.

Deze rechtszaak is een precedent. Ze zal ongetwijfeld worden gebruikt in soortgelijke zaken in de toekomst. De beslissing van de Brugse rechter heeft zo gevolgen voor alle mensen die hun huurwoning verhuren via Airbnb.

Zoals steeds met nieuwe regelgeving voor de deeleconomie is de vraag: waar trek je de grens? Nieuwe technologie laat mensen toe zich makkelijker te organiseren tot bvb. een B&B, een taxi of een restaurant en elkaar makkelijker te vinden. De grijze zones in onze economie worden zo steeds groter. Daar waar de gevolgen van regulering in de formele economie beperkt blijven, is de kans op schadelijke neveneffecten veel groter bij het reguleren van de grijze zones van de informele economie.

Zo is het maar de vraag of couchsurfing nog kan als daar een vergoeding tegenover staat. Wat met vergoedingen in natura of tegen kostprijs? Bij wie ligt de bewijslast om te tonen dat er géén vergoeding aan te pas kwam? Zullen vrienden nog mogen blijven overnachten? Wat als die vrienden in ruil bijvoorbeeld een etentje aanbieden? En wat met Facebook-"vrienden"? Of tellen Facebookvrienden niet als echte vrienden? (Is een relatie waarbij de partners elkaar via Tinder leerden kennen dan ook geen echte relatie?) Of zul je minimaal 6 maanden bevriend moeten zijn voor het mag?

De nieuwe technologische mogelijkheden maken onderscheiden die vroeger duidelijk te maken waren, steeds vager. Cases zoals Airbnb en Uber zijn daarom wellicht nog maar het begin. De eerste barstjes in de dam, zeg maar. Strenge regels gebaseerd op vage onderscheiden kunnen makkelijk worden omzeild, en zullen dat ook vaker worden omdat hun arbitraire karakter hun legitimiteit ondermijnt. Het afdwingen ervan zal steeds meer kosten en hun effect zal steeds kleiner zijn. Dat we nieuwe situaties eerst in de bestaande kaders proberen proppen is begrijpelijk, maar zal op termijn wellicht onhoudbaar blijken.

Laat ons samen nadenken over nieuwe manieren om de deeleconomie te beheren. Manieren die niet rusten op vage en arbitraire onderscheiden. Hier alvast een aanzet daartoe: "Hoe de overheid Uber kan verslaan"